Tarihi Kentler Birliği’nin (TKB) Mayıs ayı toplantısında Tuşba Belediyesi’nin “Meher Kapı” projesine destek kararı çıktı. Urartu mirasını gün yüzüne çıkaracak proje, Tarihi Kentler Birliği’nin öncelikli destek listesinde ilk altı proje arasında yer aldı.

Tarihi Kentler Birliği 2026 yılı 1'inci Olağan Birlik Meclisi Toplantısı, Ankara’da düzenlendi. Kocatepe Kültür Merkezi’nde düzenlenen iki günlük toplantıda, Birliğin son iki yıllık faaliyetleri değerlendirildi, 'Tarihi Kentlerde Miras Seferberliği Proje Destekleri' kapsamında hazırlanan projeler paylaşıldı ve yeni dönem yönetimi belirlendi.

Tuşba Belediyesi tarafından hazırlanan “Meher Kapı Projesi” de Tarihi Kentler Birliği’nin toplantısına damga vurdu. Toplantıda Meher Kapı Projesi, desteklenmesi gereken ilk 6 proje arasında yer aldı. Tuşba Belediye Eşbaşkanı Hanım Akkoş’un da katıldığı toplantıda, Meher Kapı Projesi’nin detaylı sunumu yapılarak, katılımcılara Meher Kapı’nın tarihsel geçmişi anlatıldı. Birlik Başkanı Mansur Yavaş tarafından özellikle vurgulanan proje, Anadolu’daki en dikkat çekici arkeolojik koruma ve kültürel miras çalışmaları arasında gösterildi.

Tarihi Kentler Birliği Meclisi’nin “Tarihi Kentlerde Miras Seferberliği” kapsamında öncelikli destek listesine aldığı proje ile Urartu uygarlığının inanç sistemi, mühendislik birikimi ve tarihsel mirasının korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

Urartu’nun kutsal alanı yeniden canlandırılıyor

Van merkeze yakın bir noktada, Zımzım Dağı yamacındaki kalker kayalıklara oyulmuş olan Meher Kapı’nın, Urartu Kralı İşpuini ile oğlu Menua döneminde (M.Ö. 820-810) inşa edildiği biliniyor. Kapı biçimindeki anıtsal kaya oyuğunda bulunan çivi yazılı kitabe, Urartu devletinin tanrılar hiyerarşisini ve dini ritüellerini içeren en kapsamlı resmi belge olarak kabul ediliyor.
Başta Haldi, Teişeba ve Şivini olmak üzere Urartu tanrılarına hangi dönemlerde ne tür kurbanlar sunulacağını anlatan yazıt, bölgenin tarihsel ve kültürel önemini gözler önüne seriyor. Halk arasında “Çoban Kapısı” olarak da bilinen alan hakkında, kapının gizli sözlerle açıldığı ve içerisinde hazineler bulunduğuna dair efsaneler de kuşaktan kuşağa aktarılıyor.

Alan açık hava müzesine dönüştürülecek

Tuşba Belediyesi tarafından hazırlanan ve Tarihi Kentler Birliği desteğiyle yürütülen proje kapsamında, Meher Kapı çevresindeki tarihi alanın korunması ve turizme kazandırılması amaçlanıyor.

Projeyle birlikte, antik dönemde ritüellerin gerçekleştirildiği kaya platformları temizlenerek koruma altına alınacak. Bölge, ziyaretçilerin Urartu kültürünü yerinde deneyimleyebileceği bir “arkeopark” ve açık hava müzesi formatında düzenlenecek.

Seyir terası ve dijital rehber altyapısı kurulacak

Çalışmalar kapsamında ayrıca, Van Havzası’na hakim noktada bulunan alanın doğal dokusuna zarar vermeyecek şekilde ahşap ve hafif çelik malzemelerden seyir terasları inşa edilecek. Böylece ziyaretçilerin hem tarihi yapıyı hem de bölgenin panoramik manzarasını izleyebilmesi sağlanacak.

Proje çerçevesinde çok dilli bilgilendirme panoları, QR kod destekli dijital rehber sistemi ve kültürel miras rotaları da oluşturulacak. Çivi yazılarının anlamı, Urartu inanç sistemi ve “Çoban Kapısı” efsanesine ilişkin bilgiler ziyaretçilere dijital içeriklerle aktarılacak.

Yazıtlar dijital olarak korunacak

Meher Kapı’daki kaya anıtı ve yazıtlar için yüksek çözünürlüklü 3D tarama ve rölöve çalışmaları da gerçekleştirilecek. Böylece tarihi yazıtların aşınmalara karşı dijital ortamda korunması ve arşivlenmesi hedefleniyor.

Tuşba Belediyesi’nin Meher Kapı Projesi’nin, Van’ın kültürel turizmine katkı sunmasının yanı sıra Urartu mirasının ulusal ve uluslararası düzeyde daha görünür hale gelmesine katkı sağlaması bekleniyor.